Svrdla za beton i armirani beton

Kako odabrati svrdlo za beton

Tri podatka odlučuju koje svrdlo, u praksi poznato i kao borer, treba uzeti: prihvat koji odgovara alatu, materijal koji bušite i promjer s radnom duljinom. Tek potom bira se između PRO izvedbe za svakodnevni rad i EXPERT izvedbe za zahtjevan rad u armiranom betonu.

SDS-plus svrdla

SDS-plus svrdla idu u bušaće čekiće sa SDS-plus prihvatom, a to je najčešći izbor za tiple, sidra i instalacije. Za svakodnevni rad tu je Bosch PRO SDS-plus-5X od 3 do 32 mm, a za armirani beton Bosch EXPERT SDS-plus-7X od 3,5 do 30 mm, s punom karbidnom glavom.

SDS-max svrdla

SDS-max prihvat je deblji i namijenjen je srednjim i teškim bušaćim čekićima, za veće promjere i dublje provrte. Bosch PRO SDS-max-4 pokriva promjere od 12 do 40 mm, Bosch PRO SDS-max-7 ide do 52 mm i do 1200 mm radne duljine, a Bosch EXPERT SDS-max-8X s punom karbidnom glavom namijenjen je armiranom betonu, od 12 do 32 mm.

Cilindrični i šesterostrani prihvat

Za obične udarne bušilice sa steznom glavom koriste se svrdla s cilindričnim prihvatom. CYL-1 je namijenjen zidu i vapnencu, CYL-3 betonu, a Robust Line CYL-5 s dijamantno brušenim reznim rubovima betonu i kamenu. Za aku bušilice-izvijače i udarne odvijače s držačem od 1/4″ tu je Bosch PRO HEX-5 sa šesterostranim prihvatom, od 3 do 16 mm.

Prihvati se ne miješaju. SDS-plus svrdlo ne ide u SDS-max čekić bez adaptera, a cilindrično svrdlo ne drži u SDS steznoj glavi.

Bušenje armiranog betona

Kad svrdlo naiđe na armaturu, glava s dvije oštrice lako odskoči ili se zaglavi. Glava s četiri rezača kod SDS-plus-5X ne zaglavljuje se na armaturi, a puna karbidna glava kod EXPERT SDS-plus-7X i SDS-max-8X probija armaturu bez odskakanja. Kad i takvo svrdlo stane na armaturnoj šipki, šipku prorezuje Bosch PRO SDS-plus Rebar Cutter istog promjera, od 16 do 32 mm, nakon čega se bušenje nastavlja običnim svrdlom.

Promjer

Za tiple i obujmice najčešće trebaju 6, 8 i 10 mm, za sidra i konzole 12 do 25 mm. Za prolaze cijevi i kabela kroz zid tu su SDS-max-7 do 52 mm i probojno svrdlo Bosch SDS-max-9 BreakThrough od 45 do 80 mm. Za još veće provrte koristi se kruna, poput Bosch PRO SDS-max-5 Core Cutter od 45 do 150 mm.

Duga svrdla za beton

Radna duljina mora biti veća od dubine rupe. Duga SDS-plus svrdla 5X i 7X imaju radnu duljinu do 950 mm, SDS-max-8X do 800 mm, BreakThrough do 850 mm, a SDS-max-7 do 1200 mm, za prolaze kroz nosive zidove i stropove. Za plitke rupe bolje je kraće svrdlo, jer je kruće i točnije.

Kemijska sidra i bušenje bez prašine

Za kemijska sidra provrt mora biti čist, jer prašina slabi vezu mase s betonom. Svrdla Bosch EXPERT SDS Clean plus-8X od 6 do 20 mm i SDS Clean max-8X od 20 do 32 mm prašinu odvode kroz cijev svrdla u usisavač, pa se bušenje i čišćenje provrta obave u jednom koraku.

Kamen, opeka i pločice

Za prirodni kamen i zidove od opeke i betonskih blokova tu je Bosch PRO SDS-max-9 Natural Stone u promjerima 28 i 32 mm. Višenamjenska svrdla Bosch EXPERT HEX-9 Multi Construction buše beton, opeku, meke pločice, drvo i lim jednim svrdlom. Za tvrde pločice i gres koristi se dijamantno svrdlo bez udara, poput Bosch PRO Ceramic dry.

Pojedinačno ili set

Setovi pokrivaju najčešće promjere i isplate se za povremene radove, poput Bosch EXPERT SDS-plus-7X 7-dijelnog seta, PRO HEX-5 5-dijelnog seta i Makita D-42385 sa SDS-plus svrdlima i dlijetima. Tko buši svaki dan, bolje prolazi pojedinačnim svrdlima u promjerima koje stvarno troši.

PRO ili EXPERT

PRO svrdla namijenjena su svakodnevnom bušenju betona i zida. EXPERT svrdla s punom karbidnom glavom namijenjena su čestom bušenju armiranog betona, a prema Boschu SDS-plus-7X traje do tri puta dulje od SDS-plus-3, a SDS-max-8X do tri puta dulje od SDS-max-4.

Kada zamijeniti svrdlo

Kad bušenje postane sporo, kad se svrdlo pregrijava ili kad provrt ispadne uži od nazivnog promjera, pa tipla ili sidro ne drže. Pregrijavanje je često i znak da prašina ne izlazi iz rupe, pa svrdlo treba povremeno izvući, a pritisak smanjiti, jer kod udarnog bušenja posao radi udar, a ne sila ruke.